De aanpak van MKZ is vastgelegd in de wet. Vanwege het Europese non-vaccinatiebeleid wordt in ons land (in principe) niet gevaccineerd tegen MKZ. De ziekte wordt tegengegaan via preventie en bestrijding.

Preventie van MKZ

Vaccinatie
Tot 1991 werden de runderen in Nederland preventief tegen MKZ gevaccineerd. Andere MKZ-gevoelige dieren konden worden gevaccineerd bij een uitbraak van de ziekte.
In 1991 is het Europese non-vaccinatiebeleid van kracht geworden. Richtinggevend voor het non-vaccinatiebeleid is de regelgeving van de Europese Unie. Deze geeft aan dat indien preventief wordt gevaccineerd, dierlijke producten vanuit het vaccinatiegebied door andere EU-landen mogen worden geweigerd.
Dit reglement geldt in principe voor een periode van twee jaar na de start van de vaccinatie. De achterliggende gedachten betreffende het vaccinatieverbod zijn:

• bij vaccinatie is het moeilijk te beoordelen of de afweerstoffen die bij bloedonderzoek worden gevonden, zijn gevormd tegen het vaccinvirus of tegen het veldvirus
• gevaccineerde dieren kunnen het veldvirus herbergen, zonder klinische verschijnselen te vertonen
• bij een vaccinatieverbod is eenvoudiger toegang te verkrijgen tot de Amerikaanse en Japanse markt
  Na de MKZ-uitbraken in 2001 staat het non-vaccinatiebeleid ter discussie, vooral nu er sprake is van twee vernieuwingen: de ontwikkeling van markervaccins en de ontwikkeling van testen die onderscheid maken tussen traditioneel gevaccineerde en besmette dieren. Een markervaccin maakt het mogelijk om in een dierpopulatie die is gevaccineerd, dieren die met een veldvirus zijn besmet te onderscheiden.

Officieel-vrij-status behalen en handhaven
Bedrijven, gebieden en deelstaten in de EU kunnen wat MKZ betreft in drie categorieën worden ingedeeld.

1. Besmet: de ziekte komt voor
2. Vrij van: de ziekte komt niet voor, maar er wordt wel tegen de ziekte gevaccineerd
3. Officieel vrij van: de ziekte komt niet voor en er wordt niet tegen de ziekte gevaccineerd

Vrij handelsverkeer is mogelijk tussen bedrijven, gebieden en deelstaten met de hoogste status naar bedrijven, gebieden en deelstaten met dezelfde of een lagere status.
Voor een exporterend land als Nederland is het dus van belang een zo hoog mogelijke status te hebben, de officieel-vrij-status. Deze status heeft ons land voor MKZ bereikt en dient te worden gehandhaafd. Hiertoe zijn strenge maatregelen nodig, die moeten voorkomen dat het MKZ-virus ons land binnenkomt (zie risicofactoren).

Bestrijding

Eradicatie
Tegen MKZ bestaan geen medicijnen. Wanneer een MKZ-uitbraak plaatsvindt, dient het virus zo spoedig mogelijk te worden geëlimineerd. Dit wordt bereikt door eradicatie (doding) van alle door het MKZ-virus besmette en mogelijk besmette dieren op besmette en van besmetting verdachte bedrijven. Verdachte bedrijven zijn bedrijven met contacten naar besmette bedrijven of bedrijven rondom een besmet bedrijf.

Eradicatie na vaccinatie
Tot vaccinatie (noodvaccinatie) kan worden besloten indien de destructiecapaciteit op een bepaald moment onvoldoende is. In een later stadium worden de gevaccineerde dieren alsnog geruimd. Momenteel is er een discussie gaande in hoeverre het mogelijk is ontheffing te krijgen voor het doden van gezonde gevaccineerde dieren. Er bestaat grote maatschappelijke weerstand bij de bevolking tegen het doden van gevaccineerde gezonde dieren.