CEM is een geslachtsziekte bij paarden, veroorzaakt door de bacterie taylorella equigenitalis. Je paard wordt er niet ziek van, sterker nog: je merkt er meestal niets van. Voor fokkers is CEM wel een probleem. Drachtige merries kunnen er een abortus door krijgen. Gelukkig zijn de maatregelen in Nederland zo streng dat dit bijna niet meer voorkomt.

Hoe lang CEM (contagieuze equine metritis) precies bestaat is niet bekend. We weten er pas meer over sinds 1977, toen het in Engeland officieel voor de eerste keer werd 'ontdekt'. De geslachtsziekte veroorzaakt baarmoederontstekingen. In 1987 kampte de Nederlandse fokkerij ineens met serieuze CEM-besmetting. Merries kregen kort na de dekking last van hevige uitvloeiing die wit-grijzig tot rose van kleur was. Die kon wel twee weken aanhouden. "Abortussen en verminderde vruchtbaarheid waren het gevolg", vertelt dr.Thomas Dijkstra, dierenarts en voortplantingsdeskundige bij de GD, afdeling paarden.

Natuurlijke dekking
Hengsten bleken de grootste bron van infectie, met name bij natuurlijke dekkingen. Aan de hengst zelf was niets te zien of te merken. De bacterie veroorzaakte geen symptomen bij mannelijke dieren, de alarmbellen gingen alleen
rinkelen door problemen bij de merries. Als één zo'n besmette hengst meerdere merries dekte, kregen die vervolgens al!lemaal last. En als de merries niet werden behandeld bleef de bacterie zitten om later opnieuw op te spelen.

Maatregelen
Levensbedreigend voor de hengst of merrie is CEM niet. Maar het is natuurlijk wel vervelend als je wilt fokken en je krijgt met de baarmoederontsteking te maken. In Nederland zijn maatregelen getroffen die hun vruchten afwerpen. Zo worden alle hengsten van gecertificeerde hengstenhouders voor ieder dekseizoen opnieuw getest op aanwezigheid van de bacterie. Ook als ze geen natuurlijke dekkingen verrichten, maar alleen voor kunstmatige inseminatie worden ingezet. "De bacterie kan namelijk eveneens worden verspreid door het fantoom of door instrumenten die door de
dierenarts of de hengstenhouder worden gebruikt. of zelfs door mensen of stro in de stal" , vertelt Dijkstra. Zo'n test is niet ingewikkeld: met een wattenstaafje wordt een uitwendig monster genomen, waarna in een laboratorium wordt gekeken of het paard CEM heeft.

Gevoelige bacterie
Als uit de test blijkt dat de bacterie aanwezig is, dan kan die worden bestreden met antibiotica die uitwendig worden aangebracht. "De bacterie taylorella equigenitalis is gelukkig wel erg gevoelig, dus relatief makkelijk aan te pakken. Bij merries is het trouwens lastiger, omdat die meer hoeken en plekjes in hun geslachtsdeel hebben waar de bacterie slecht bereikbaar is voor antibiotica."

Raadsel
Ook merries worden wel getest op CEM, maar dat gebeurt niet op grote schaal. Waarom eigenlijk niet? "Als je alleen KI gebruikt, loopt een merrie geen enkel risico op besmetting via een hengst. Je kunt je afvragen ofhet dan evengoed nodig is om een test uit te voeren. Die is weliswaar eenvoudig en niet vervelend voor het paard, maar je jaagt iemand toch op kosten." Paarden waarmee nog nooit is gefokt kunnen toch besmet zijn met CEM. Hoe dit kan is een raadsel. "Er zijn wel theorieën over, bijvoorbeeld dat een hengst aan een besmette merrie heeft gesnuffeld en vervolgens zijn neus onder de staart van een ander steekt.Wetenschappelijk bewijs is er echter niet."

Exportrisico
In het buitenland is men erg bang voor CEM. Paarden die voor de fokkerij worden geëxporteerd moeten worden getest. Bij merries met CEM werd via een operatie een deel van de clitoris verwijderd waar de bacterie zich ophield. Een soort vrouwenbesnijdenis voor paarden, zeg maar. Evengoed geven Amerika en Canada aan dat importpaarden met CEM met name uit Nederland komen. "Deze cijfers zijn uit het verband getrokken", vindt Dijkstra. "Wij exporteren veel meer paarden dan andere landen, dus procentsgewijs denk ik dat Nederland juist lager uitkomt. Juist met de maatregelen die hier worden getroffen." Niks aan de hand dus? "Echt niet met betrekking tot vruchtbaarheidsproblemen. We zien in Nederland al een paar jaar geen abortussen meer door CEM. Dat is belangrijk, want voor een exportland als Nederland moeten we wel van CEM gevrijwaard blijven. Vandaar dat goed testen van belang blijft." 

tekst: Tessa van DaaIen